De Amerikaanse zwarte beer is 150 tot 180 cm groot. Het lichaam is groot met een korte staart, een lange snuit met kleine ogen en ronde oren. De vacht is over het hele lichaam zwart, behalve de snuit, die is bruin van kleur. Ook op de borst is soms wat kleurverschil te zien.Tussen de beren, die in het oostelijk deel van Amerika leven en die in het westelijk deel voorkomen variëert de kleur van helemaal zwart tot chocoladebruin en donkerbruin. Zwarte beren kunnen 30 jaar worden, maar in het wild worden de meeste beren niet ouder dan 10 jaar.
Een zwarte beer loopt op vier poten, maar hij kan ook staan en lopen op zijn achterpoten. De typische manier van wat waggelend lopen komt van de platte voeten en omdat de voorpoten wat korter zijn dan de achterpoten. De poten zijn flinke klauwen met niet-intrekbare nagels, die worden gebruikt voor het klimmen, graven en verscheuren. Ondanks het feit, dat hij de kleinste van de beren is, die in Amerike voorkomen, is hij heel behendig en beweegt hij zich soepel.
  Waar leeft de zwarte beer

Al is er al heel wat ruimte waar de zwarte beer oorspronkelijk leefde, omgeploegd tot landbouwgrond of grond voor nieuwe woningen, het dier heeft zich goed weten aan te passen en te overleven. Hoewel hij bijna alles wel eet, geeft hij de voorkeur aan noten, honing, bessen, planten, gras, maar hij eet ook vissen en kleine dieren. Omdat de beer in de winter een winterslaap houdt, begint hij al in het voorjaar veel te eten om reserves op te bouwen. Dat de beer een groot aanpassingsvermogen heeft is te zien aan de zeer uiteenlopende leefomgevingen waar de beer te vinden is. Hoewel hij de voorkeur geeft aan beboste gebieden met veel bodemplanten die noten en vruchten geven, komt hij ook voor op de toendra's in het noorden. Er zijn zelfs beren die leven in de velden en weilanden. De zwarte beer is in wezen een solitaire beer, behalve als de moederbeer jongen heeft. Ze worden het meest alleen gezien op zoek naar voedsel. Alleen als er voedsel in overvloed is, leeft de zwarte beer ook wel in groepen.
De jongen worden geboren in het hol van de beer, waar ze ook de winterslaap doorbrengt.  Tegen de tijd, dat het voorjaar is komen de beren uit hun hol,met de jongen, die vol energie en nieuwsgierig rondrennen. Het eerste jaar blijven de jongen bij hun moeder en tegen de tijd, dat het weer winter wordt zijn ze meestal onafhankelijk en in staat zichzelf te redden. Dat laatste hangt volledig af van de manier waarop de moeder in staat is geweest de jongen te leren waar en hoe het zijn voedsel moet vinden, wat eetbaar is, waar het te vinden is en wanneer het jong beschutting moet zoeken tegen weersomstandigheden of gevaar.
  De bedreiging van de zwarte beer

Ondanks het feit, dat de moederbeer er alles aan doet om haar jongen alles te leren wat nodig is, worden de meeste jongen niet oud en vallen ten prooi aan de grootste vijand van de beer: de mens. De mens neemt de levensruimte weg of wil graag jagen of stropen of de jongen worden doodgereden op een van de snelwegen, die door hun gebied lopen. Hoewel de beer de voorkeur geeft aan het vernijden van mensen en niet als agressief wordt beschouwd kan hij wel degelijk aanvallen als hij zich bedreigd voelt of als er jongen zijn om te verdedigen.
Een ander groot gevaar voor de beer is de vraag naar hun galblaas, dat wordt gebruikt voor medische doeleinden in Korea, Japan en China.
De Amerikaanse zwarte beer is met uitsterven bedreigd geweest. Hoewel men dit is gaan beseffen en er langzamerhand verandering komt in het denken van de mensen, is de beer niet direct meer met uitsterven bedreigd, maar het vormt nog steeds een reëel gevaar.